Steeds meer kandidaten twijfelen: doe ik mijn rijexamen in een automaat of in een handgeschakelde wagen? Met de opmars van elektrische auto’s is die vraag actueler dan ooit. De keuze lijkt klein, maar ze heeft een blijvend gevolg. Leg je je examen af in een automaat, dan komt er een code 78 op je rijbewijs. Hieronder leggen we uit wat dat betekent, wat het verschil is, en hoe je kiest wat bij jou past.
Wat betekent code 78 op je rijbewijs?
Code 78 is een Europese rijbewijscode die aangeeft dat je enkel voertuigen met een automatische schakeling mag besturen. Als voertuig met automatische schakeling geldt: elk voertuig zonder koppelingspedaal. Leg je je praktijkexamen af in een automaat, dan wordt de geldigheid van je rijbewijs B beperkt tot gelijkaardige voertuigen, aangeduid met de vermelding “automatisch” of code 78.
Doe je je examen in een handgeschakelde wagen, dan krijg je een volwaardig rijbewijs B zonder die beperking. Je mag dan zowel automaten als schakelwagens besturen. Het theorie-examen is in beide gevallen identiek.
Automaat vs handgeschakeld: de vergelijking
| Aspect | Automaat | Handgeschakeld |
| Code op rijbewijs | Code 78 (beperking) | Geen beperking |
| Welke wagens mag je rijden? | Enkel automaten | Automaat én schakel |
| Koppeling en versnellingspook | Vallen weg | Zelf schakelen |
| Leercurve | Vaak sneller onder de knie | Meer te coördineren |
| Elektrische auto’s | Perfect (EV’s zijn automaat) | Ook mogelijk |
| Flexibiliteit | Beperkt tot automaten | Maximale vrijheid |
De voordelen van een automaat
- Meer aandacht voor het verkeer. Zonder koppeling en versnellingspook houd je mentale ruimte over om te kijken, te anticiperen en veilig te rijden.
- Vaak sneller rijklaar. Veel kandidaten hebben minder lesuren nodig omdat het schakelen wegvalt.
- Fijn bij faalangst of stress. Minder handelingen tegelijk betekent minder dingen die kunnen misgaan.
- Klaar voor de toekomst. Elektrische en hybride wagens rijden allemaal automatisch, dus je leert meteen op de auto van morgen.
De voordelen van handgeschakeld
- Volledige vrijheid. Je mag elke auto besturen, automaat én schakel, zonder beperking op je rijbewijs.
- Handig in het buitenland. Huurauto’s en tweedehandswagens zijn vaak nog handgeschakeld.
- Geen latere kosten. Je hoeft nooit een extra examen te doen om code 78 te laten schrappen.
Kan ik later overschakelen van automaat naar schakel?
Ja, maar dat gebeurt niet vanzelf, ook niet na vijf of tien jaar. Wil je de vermelding “automatisch” of code 78 laten schrappen, dan moet je in Vlaanderen een nieuw praktijkexamen afleggen met een handgeschakeld voertuig. Dat examen bestaat uit de GOCA-risicoperceptietest en een proef op de openbare weg.
Om je voor te bereiden volg je een scholing van minimum 2 uur bij een erkende rijschool, of je oefent onder dekking van een voorlopig rijbewijs model 3. Dat laatste kan je meteen bij je gemeente krijgen op vertoon van je huidige rijbewijs B. Het document is 12 maanden geldig en je mag het praktijkexamen ten vroegste na 1 maand stage afleggen. Tijdens die stageperiode rij je steeds met een begeleider naast je.
Automaat of schakel: hoe kies je?
Er is geen universeel juist antwoord. Het hangt af van hoe en waar je wil rijden.
- Kies automaat als je vooral (elektrisch) in de stad rijdt, weinig affiniteit hebt met schakelen, of als examenstress een rol speelt.
- Kies handgeschakeld als je maximale flexibiliteit wil, vaak in het buitenland rijdt, of geregeld een oudere of geleende schakelwagen gebruikt.
Twijfel je? Een proefles in beide types laat je meteen het verschil voelen. Vaak weet je na één les al welke aanpak bij je past.
Veelgestelde vragen over automaat en code 78
Wat is het verschil tussen een automaat- en een schakelrijbewijs?
Beide zijn een rijbewijs B. Het verschil is code 78: leg je je examen af in een automaat, dan krijg je code 78 en mag je enkel automaten besturen. In een schakelwagen krijg je een vol rijbewijs B zonder beperking.
Waar staat code 78 op mijn rijbewijs?
Code 78 staat als beperkende vermelding bij categorie B op je rijbewijs. Ze geeft aan dat je enkel voertuigen zonder koppelingspedaal mag besturen.
Vervalt code 78 vanzelf na een aantal jaar?
Nee. Code 78 vervalt nooit automatisch. Wil je de beperking weg, dan moet je een nieuw praktijkexamen afleggen met een handgeschakeld voertuig.
Is een automaatrijbewijs geldig in het buitenland?
Ja, code 78 is een Europese code en geldig in alle EU-landen. De beperking blijft wel gelden: ook in het buitenland mag je enkel automaten besturen.
Is het theorie-examen anders voor een automaat?
Nee, het theorie-examen is identiek voor automaat en handgeschakeld. Alleen je praktijkexamen bepaalt of je code 78 krijgt.
Nog niet zeker van je keuze?
Geen probleem. Bij Antwerpse Rijschool kan je terecht voor zowel automaat als handgeschakeld, en samen zoeken we uit wat in jouw geval de slimste keuze is. Wil je meer weten? Bekijk dan het rijbewijs auto B, werp een blik op onze tarieven, of plan meteen een rijles online in.